Restoranlarda personel şikâyetlerinin önemli bir kısmı ücretten değil plandan gelir. Vardiyanın son anda açıklanması, hep aynı kişinin kapanışa kalması, izin isteğinin unutulması ekipte kırgınlık yaratır. İyi bir vardiya planı hem servisi hem de ekibin moralini korur.
Plan yapmak bir kez oturup tablo doldurmak değildir; her hafta tekrarlanan bir süreçtir. Bu süreç ne kadar düzenli olursa, hem siz hem de ekibiniz o kadar az zaman harcar.
Önce ihtiyacı belirleyin
Vardiya planına isimlerle değil, ihtiyaçla başlayın. Haftanın her günü ve günün her dilimi için salonda, mutfakta, barda ve kasada kaç kişiye ihtiyaç olduğunu yazın. Bu tablo, kimin ne zaman çalışacağına karar vermeden önceki iskelettir.
İhtiyacı belirlerken rolleri de ayırın. Bir öğle servisinde iki garson yetebilir ama mutfakta ızgara ustası yoksa servis yine aksar. Her rol için kimlerin o işi yapabildiğini bilmek, birisi gelemediğinde yerine kimi koyacağınızı da gösterir.
Bu iskeleti hazırlamak için geçmiş haftaların satış verisine bakın. Hangi gün hangi saatlerde sipariş yoğunlaşıyor, paket siparişler akşamın hangi diliminde artıyor, hafta sonu kahvaltısı kaçta başlıyor; bunlar kadronun nereye yığılması gerektiğini gösterir. Tahminle kurulan plan, ya yoğun saatte eksik ya da sakin saatte fazla kişi bırakır.
Planı hazırlarken uyulacak kurallar
- Planı en az bir hafta önceden ilan edin ve aynı yerde yayımlayın
- Kapanış ve açılış vardiyalarını ekip içinde dönüşümlü dağıtın
- Bir kapanıştan sonra ertesi sabah açılış yazmaktan kaçının
- İzin isteklerini plan yapılmadan önce toplayın
- Her vardiyada deneyimli en az bir kişi bulunsun
- Değişiklikleri yazılı yapın ve ilgili herkese bildirin
Bu kurallar basit görünür ama tutarlı uygulandığında “neden hep ben” sorusunu büyük ölçüde ortadan kaldırır. Planın adil olduğu görülürse, son dakika değişikliklerinde ekip de daha anlayışlı olur.
Çalışma süreleri, dinlenme araları, hafta tatili ve fazla çalışma konuları iş mevzuatına tabidir. Planınızı bu kurallara göre hazırlamanız gerekir; güncel düzenlemeyi ve işletmenize nasıl uygulanacağını mali müşavirinizle ya da bir iş hukuku danışmanıyla teyit edin.
Değişiklik, takas ve devamsızlık
Hiçbir plan haftayı değişmeden tamamlamaz. Personelin kendi arasında vardiya takası yapmasına izin verecekseniz, bunun yönetici onayıyla ve yazılı olarak yapılmasını şart koşun. Aksi hâlde kimin nerede olması gerektiği belirsizleşir.
Devamsızlık durumunda kimi arayacağınızı önceden bilin. Her rol için bir yedek listesi hazırlamak, sabah açılışta telaşla telefon rehberini taramaktan iyidir. Yarı zamanlı çalışanlarınızın hangi günler müsait olduğunu da bu listeye ekleyin.
Planı paylaşırken herkesin kolayca ulaşabileceği tek bir kanal seçin. Mutfağa asılan çıktı, ekip grubuna gönderilen mesaj ya da personelin kendi ekranından görebildiği bir liste olabilir. Önemli olan, planın birden fazla sürümünün dolaşmaması ve son değişikliğin herkes tarafından görülmesidir.
Plan ile gerçekleşeni karşılaştırın
Planlanan vardiya ile gerçekte çalışılan süre çoğu zaman farklıdır. Geç gelmeler, erken çıkışlar, uzayan kapanışlar zamanla birikir. Giriş ve çıkışlar kayıt altında değilse puantaj hazırlarken tahmine kalırsınız.
Haftalık olarak planı gerçekleşenle karşılaştırın. Belirli bir günde kapanış sürekli uzuyorsa, o gün iş yükü planlanandan fazla olabilir. Bir vardiyada sürekli boş zaman oluşuyorsa kadro fazla olabilir. Restoran sistemi bu karşılaştırmayı her hafta elle hesaplamadan görmenizi sağlar.
Örnek: salı akşamları planda dört kişi var ama satış raporu salı akşamlarının haftanın en sakin dilimi olduğunu gösteriyor. Bir kişiyi daha yoğun olan perşembe akşamına kaydırmak, toplam saat değişmeden servisi rahatlatabilir. Bu tür kararlar için satış verisi ile vardiya planını yan yana koymak gerekir.
Siprex ile
Siprex'te vardiya planı hazırlanır, personelin giriş ve çıkışları takip edilir ve puantaj tutulur. İzin ve avans kayıtları da aynı yerde durur; böylece plan ile gerçekleşen tek bir restoran sistemi içinde yan yana görülür.