Her restoranda gün içinde kasadan karşılanan küçük harcamalar olur: biten ekmek, acil alınan buz, temizlik malzemesi, küçük bir tamir parçası. Tek tek bakıldığında küçük tutarlardır ama kayda alınmadıklarında iki sorun yaratırlar. Birincisi gün sonunda kasa eksik görünür, ikincisi ay sonunda bu harcamaların toplamı hiçbir maliyet hesabında yer almaz.
Önce kuralı koyun
Kasadan harcama yapma yetkisinin kimde olduğunu, tek seferde ne kadarlık harcamanın onaysız yapılabileceğini ve hangi harcamaların kasadan değil başka yoldan ödeneceğini belirleyin. Tedarikçi ödemeleri gibi düzenli ve yüksek tutarlı harcamaların kasadan yapılması nakit takibini zorlaştırır; bunları ayrı bir ödeme düzenine taşıyın.
- Harcamayı kim yapabilir, kim onaylar
- Onaysız yapılabilecek en yüksek tutar ne
- Belge alınamayan durumlarda ne yapılır
- Hangi harcamalar kasadan hiç yapılmaz
- Harcama ne zaman ve nereye kaydedilir
Bu kuralları yazılı hale getirip kasanın yanına asmak "bilmiyordum" savunmasını ortadan kaldırır ve yeni başlayan personelin de aynı düzeni izlemesini sağlar. Kurallar değiştiğinde listeyi de güncelleyin.
Onay düzeni ilk bakışta bürokrasi gibi görünebilir. Oysa amaç her küçük alımı engellemek değil, yapılan alımın sonradan anlaşılabilmesidir; onay sınırının altındaki harcamalar için belge ve kayıt yeterlidir.
Her harcamanın belgesi olsun
Alınan her şey için fiş ya da fatura istenmelidir. Belge alınamayan durumlarda, örneğin bir pazar alışverişinde, harcamayı yapan kişi tarih, tutar, ne alındığı ve kimden alındığını yazdığı basit bir harcama notu düzenleyip imzalamalıdır. Bu belgeler gün sonunda kasa nakdiyle birlikte sayılır.
Belgelerin vergi açısından nasıl değerlendirileceği ve hangi belge türünün gider olarak kabul edileceği konusunda mali müşavirinizin görüşünü alın. Sizin açınızdan öncelik, her çıkışın izinin sürülebilmesidir.
Belgeleri gün sonunda bir zarfa koyup üzerine tarih yazmak, ay sonunda muhasebeye teslim ederken arama süresini ortadan kaldırır. Zarfın üzerine günün harcama toplamını da yazarsanız kasa sayımıyla karşılaştırma tek bakışta yapılır.
Kayıt anı ve kategoriler
Harcama, yapıldığı anda kayda girilmelidir. Gün sonunda hatırlanarak yazılan harcamalar ya unutulur ya da yanlış tutarla girilir. Kayıtta tutarın yanında kısa bir açıklama ve kategori bulunmalıdır; kasa sisteminizde bunun için bir alan yoksa kasanın yanında tutulan bir harcama defteri de iş görür.
Kategorileri az ve anlaşılır tutun: mutfak malzemesi, temizlik, bakım onarım, ulaşım ve diğer gibi. Ay sonunda bu kategorilerin toplamına baktığınızda hangi kalemin büyüdüğünü görürsünüz. Örnek: Mutfak malzemesi kategorisi her ay artıyorsa, tedarikçi siparişlerinizin eksik verildiği ve gün içinde kasadan tamamlandığı anlaşılabilir.
Küçük kasa yöntemi
Harcamaların sık olduğu işletmelerde satış kasasından ayrı bir küçük kasa tutmak işleri kolaylaştırır. Küçük kasaya belirli bir tutar konur, harcamalar oradan yapılır ve belgeler kutuya atılır. Tutar azaldığında belgelerin toplamı kadar para eklenerek kasa yeniden tamamlanır.
Bu yöntemle satış kasası yalnız satışlarla ilgilenir ve kasa sistemindeki beklenen tutar ile sayılan tutar karşılaştırması daha temiz kalır. Küçük kasanın kendisi de haftada bir sayılmalı, içindeki para ile belgelerin toplamı başlangıç tutarını vermelidir.
Haftalık bir gözden geçirmede harcama kayıtlarına bakın ve tekrar eden kalemleri belirleyin. Her gün kasadan alınan bir ürün, tedarikçi siparişine eklenerek hem daha düzenli hem de kasadan çıkış yapmadan alınabilir.
Siprex ile
Siprex'te vardiya kasası kapanışında beklenen ve sayılan tutar arasındaki fark gösterilir. Bu farkı harcama belgelerinizle birlikte değerlendirdiğinizde, kayda girmemiş bir çıkış olup olmadığını kısa sürede görürsünüz.